Reading: უცნობი სიტყვები და კონტექსტური მინიშნებები

Reading-ში უცნობი სიტყვის დანახვისას შემსწავლელი ხშირად ჩერდება: „თუ ეს სიტყვა არ ვიცი, მთელი აბზაცი დაკარგულია“. ეს ერთ-ერთი ყველაზე ძვირად ღირებული შეცდომაა. აკადემიური ტექსტები ისე იწერება, რომ მკითხველმა ლოგიკურ მსვლელობას ყველა სიტყვის ცოდნის გარეშეც მიჰყვეს. სპეციალურ ტერმინს ავტორი, როგორც წესი, მაშინვე ხსნის — მძიმით, ტირეთი, ფრჩხილებით ან მარტივი გადაფორმულირებით.

მაგალითად:

Photosynthesis, the process by which green plants convert sunlight into chemical energy, supports nearly all life on Earth.

აქ სიტყვა photosynthesis რომც არ იცოდე, ორ მძიმეს შორის ნაწილი სრულ განსაზღვრებას გაძლევს. ტექსტი საკუთარ რთულ სიტყვებს თავად ხსნის — შენ მხოლოდ ეს „ჩაშენებული ლექსიკონი“ უნდა შეამჩნიო.

IELTS-ის კითხვები იშვიათად ამოწმებს ერთი რთული სიტყვის ლექსიკონისეულ მნიშვნელობას; ისინი დებულებებს, ფაქტებსა და ავტორის პოზიციას ეხება. ამიტომ პანიკის ნაცვლად სწორი კითხვაა: შემიძლია ამ სიტყვის მნიშვნელობა გარშემო წინადადებებიდან აღვადგინო?

კონტექსტური მინიშნებები სამ პრაქტიკულ ტიპად იყოფა. თითოეულს თავისი სასიგნალო სიტყვები აქვს, რომელთა ამოცნობაც მნიშვნელობას წამებში „ხსნის“.

1. განსაზღვრების მინიშნება. ავტორი სიტყვის მნიშვნელობას პირდაპირ ამბობს. ნიშნებია: is defined as, refers to, known as, that is, in other words, აგრეთვე ტირეებსა და ფრჩხილებში მოცემული ახსნა.

Ergonomics, the science of designing tools that fit the human body, grew rapidly after World War II.

1. დაპირისპირების მინიშნება. წინადადება ორ აზრს უპირისპირებს; უცნობი სიტყვა მეორე მხარის საპირისპიროს ნიშნავს. ნიშნებია: but, however, unlike, whereas, nevertheless, on the contrary.

Unlike her gregarious brother, who loved crowds, Mira preferred long solitary walks.

აქედან ჩანს, რომ gregarious = კომუნიკაბელური, სხვებთან ურთიერთობის მოყვარული, რადგან ის აზრის preferred solitary walks საპირისპიროდაა წარმოდგენილი.

1. მაგალითის მინიშნება. ზოგადი ცნება კონკრეტული მაგალითებით იხსნება; მაგალითებიდან კატეგორიას ადგენ. ნიშნებია: such as, for instance, including, from … to …, ორწერტილი.

Coastal cities face escalating threats, ranging from flooding to saltwater intrusion into drinking supplies.

მაგალითები „საფრთხეების“ კატეგორიას მიანიშნებს, ხოლო escalating მათ ზრდას გამოხატავს.

ვარჯიშში ავტომატური ჩვევა შექმენი: ყოველ უცნობ სიტყვაზე იკითხე — „განსაზღვრება, დაპირისპირება თუ მაგალითი?“.

ყოველი სიტყვის გაშიფვრის მცდელობა 60 წუთს გიხარჯავს. გამოცდილი მკითხველი არჩევანს აკეთებს. სიტყვა ამ სამ შემთხვევაში გამოტოვე:

1. პასუხის დასადგენად ეს სიტყვა საჭირო არ არის. True/False/Not Given-ის, Matching-ისა და გამოტოვებული ადგილის შევსებისას კითხვა გააგრძელე, თუ სიტყვა პასუხს არ ცვლის და შესაბამისი წინადადების მნიშვნელობა გასაგებია. კითხვა ინფორმაციას შეიძლება სხვა სიტყვებით გადმოსცემდეს; მხოლოდ ის, რომ სიტყვა კითხვაში არ ჩანს, მის გამოსატოვებლად საკმარისი მიზეზი არ არის.
2. მხოლოდ „ტონი“ გჭირდება. ხშირად ზუსტი მნიშვნელობა კი არა, დადებითი თუ უარყოფითი შეფერილობაა მნიშვნელოვანი:

Critics dismissed the sequel as derivative and dull.

Dismissed as უკვე უარყოფით შეფასებაზე მიუთითებს — პასუხისთვის სიტყვა derivative-ის ზუსტი მნიშვნელობა საჭირო არ არის.

1. დრო გაწვება. ერთ სიტყვას 20–30 წამზე მეტი ნუ დაუთმობ; ხაზი გაუსვი და კითხვების დასრულების შემდეგ დაუბრუნდი.

გახსოვდეს: IELTS განკუთვნილია მკითხველებისთვის, რომელთა პირველი ენა ინგლისური არ არის, და ტექსტებში განზრახაა სიტყვები, რომლებიც ყველამ არ იცის. ტესტი „მოსიარულე ლექსიკონობას“ კი არა, კონტექსტთან მუშაობის უნარს ამოწმებს. გამოტოვება სისუსტე კი არა, რესურსების მართვაა.