The Academic Word List: 60 Useful Words for IELTS Reading
IELTS Academic oxu mətnlərində tez-tez işlənən 60 akademik sözü dörd tematik cədvəldə öyrənin və həftədə 10 söz öyrənmə metodu ilə lüğətinizi sistematik genişləndirin.
7 dəq oxu · Yeniləndi 23.10.2026
Məzmun
Why These 60 Words Matter in IELTS Reading
IELTS Academic Reading mətnləri kitab, jurnal, qəzet və onlayn mənbələrdən götürülür, buna görə akademik lüğəti tanımaq faydalıdır. Dilçi Averil Coxhead minlərlə akademik mətni analiz edərək Academic Word List (AWL) adlanan siyahını hazırlayıb: burada gündəlik danışıqda nadir, akademik mətnlərdə isə çox tez-tez rast gəlinən 570 söz ailəsi var. Aşağıdakı 60 söz IELTS Academic Reading-də rast gələ biləcəyiniz faydalı lüğət nümunələridir; hər sözün hər mətndə görünəcəyinə zəmanət yoxdur.
Bu sözləri bilməmək birbaşa bal itkisi yaradır, çünki IELTS sualları mətndəki sözləri sinonimlərlə parafraz edir: mətndə significant yazılıbsa, sualda important və ya noticeable ola bilər. True/False/Not Given, Matching Headings və Summary Completion kimi tapşırıqlarda uğur tam da bu söz bazasından asılıdır. Gəlin bu 60 sözü dörd tematik qrupda — tədqiqat, arqument, dəyişiklik və cəmiyyət — öyrənək.
The Method: Learn 10 Words a Week Through Reading
Həftədə 10 söz az görünür, amma il boyu davamlı olsanız bu 500-dən çox yeni söz deməkdir. Metod sadədir:
- Seç — həftənin ilk günü bir tematik cədvəldən 10 söz seçin (məsələn, research qrupundan).
- Gör — hər sözü real mətndə tapın: band.az oxu məqalələri, BBC Future və ya National Geographic mətnləri idealdır. Sözü kontekstdə görəndə beyin onun istifadə qaydasını da yadda saxlayır.
- Yaz — sözü, Azərbaycanca mənasını və mətndən götürdüyünüz ingiliscə cümləni üç sütunlu dəftərə köçürün.
- İşlət — hər sözü öz cümlənizdə yazın: Scientists analysed the data... → I analysed my weekly expenses.
- Təkrarla — 1 gün, 3 gün və 7 gün sonra köhnə sözlərə qayıdın (spaced repetition). Telefonunuzdakı kart proqramları bunu avtomatlaşdırır.
Oxuyarkən tanımadığınız sözə rastlasanız, əvvəlcə kontekstdən mənasını təxmin etməyə çalışın, sonra lüğətə baxın — bu guessing from context bacarığı imtahanda da işləyir.
Theme 1: Research Words
Bu 15 söz akademik mətnlərdə tez-tez işlənir — tədqiqatın necə aparıldığını və nəyi aşkarladığını izah edirlər.
| Word | AZ meaning | Example |
|---|---|---|
| research | tədqiqat | Recent research suggests that sleep affects memory. |
| data | məlumatlar, data | The data were collected over a ten-year period. |
| method | metod, üsul | Researchers compared two methods of teaching reading. |
| analyse | təhlil etmək | Scientists analysed soil samples from twenty farms. |
| identify | müəyyənləşdirmək | The study identified three main causes of air pollution. |
| estimate | təxmin etmək | Experts estimate that demand will double by 2040. |
| evident | aydın, aşkar | It was evident that the climate had shifted over centuries. |
| derive | əldə olunmaq, yaranmaq | Many modern medicines derive from rainforest plants. |
| source | mənbə | Rivers remain the main source of drinking water. |
| theory | nəzəriyyə | Darwin's theory transformed the study of biology. |
| factor | amil, faktor | Diet is a key factor in heart disease. |
| indicate | göstərmək | The results indicate a strong link between exercise and mood. |
| significant | əhəmiyyətli |
Theme 2: Argument and Analysis Words
Bu sözlər müəllifin fikrini bildirmək, anlayışları tərif etmək və iddiaları əsaslandırmaq üçün işlədilir. Matching Headings tapşırığında müəllifin mövqeyini anlamaq üçün çox vacibdirlər.
| Word | AZ meaning | Example |
|---|---|---|
| concept | anlayış | The concept of fairness differs across cultures. |
| define | tərif vermək | Economists define poverty in several different ways. |
| assume | fərz etmək | The model assumes that prices remain constant. |
| interpret | şərh etmək, yozmaq | Historians interpret the same event quite differently. |
| principle | prinsip | The engine works on a simple physical principle. |
| context | kontekst, mühit | A word's meaning depends heavily on its context. |
| assess | qiymətləndirmək | Teachers assess student progress each term. |
| function | funksiya, vəzifə | The main function of the heart is to pump blood. |
| involve | əhatə etmək | The project involves researchers from five countries. |
| criterion | meyar | Cost is not the only criterion for selecting materials. |
| consistent | tutarlı, ardıcıl | Her findings were consistent with earlier studies. |
| consequent | nəticədə yaranan | The drought and the consequent crop failures caused migration. |
Theme 3: Change Words
IELTS mətnləri çox vaxt dəyişikliyi təsvir edir: artım, azalma, çevrilmə. Bu sözlər akademik mətnlərdə dəyişikliyi təsvir edən paraqraflarda xüsusilə önəmlidir.
| Word | AZ meaning | Example |
|---|---|---|
| process | proses | Learning a language is a gradual process. |
| vary | dəyişmək, fərqlənmək | Rainfall varies greatly from one region to another. |
| trend | tendensiya, meyl | The chart shows an upward trend in urbanisation. |
| shift | dəyişiklik, yerdəyişmə | There has been a shift from farming to factory work. |
| modify | dəyişmək, yenidən qurmaq | Farmers modified their irrigation systems to save water. |
| decline | azalma; azalmaq | Bee populations have declined sharply since 1990. |
| expand | genişlənmək | The city expanded rapidly during the industrial era. |
| generate | istehsal etmək, yaratmaq | Wind turbines generate electricity without pollution. |
| emerge | ortaya çıxmaq | New industries emerged after the invention of the internet. |
| evolve | təkamül etmək | Languages evolve slowly over many generations. |
| adapt | uyğunlaşmaq | Animals adapt to their environment over time. |
| adjust | tənzimləmək, uyğunlaşdırmaq | Workers adjusted their schedules to avoid rush hours. |
Theme 4: Society and Policy Words
Tarix, hökumət və sosial mövzulu mətnlərin əsas lüğəti budur. Bu qrup həm Reading, həm də Writing Task 2 üçün faydalıdır.
| Word | AZ meaning | Example |
|---|---|---|
| policy | dövlət siyasəti | The government introduced a policy to reduce smoking. |
| economy | iqtisadiyyat | Tourism plays a major role in the national economy. |
| labour | əmək | Machines replaced much manual labour in factories. |
| legal | qanuni, hüquqi | Companies must meet strict legal requirements. |
| welfare | rifah, sosial müdafiə | The state expanded welfare programmes after the crisis. |
| income | gəlir | Average household income rose steadily in the 1990s. |
| authority | hakimiyyət orqanı | Local authorities invested heavily in public transport. |
| individual | fərd | Every individual shares responsibility for the environment. |
| community | icma | The local community opposed the new road plan. |
| institute | institut; təsis etmək | An independent institute will monitor water quality. |
| regulate | tənzimləmək | Laws regulate fishing in coastal waters. |
| legislate | qanun qəbul etmək | Parliament legislated to ban single-use plastics. |
| resource | resurs, ehtiyat |
From Word List to Exam Points
Sözləri əzbərləmək birinci addımdır; imtahanda qazanc isə parafrazı tanımaqdadır. IELTS-də sual demək olar ki, heç vaxt mətndəki sözləri təkrarlamır. Buna görə hər AWL sözünün 2-3 sinonimini də qeyd edin:
- significant → important, noticeable, considerable
- decline → decrease, fall, drop
- establish → show, prove, determine
- policy → measure, plan, programme
İkinci məsləhət: söz ailələrini birlikdə öyrənin. Mətndə analyse görünürsə, analysis (isim) və analytical (sifət) formalarını da tanımalısınız, çünki suallarda başqa forma çıxa bilər.
Ev tapşırığı: bu həftə istənilən akademik mətni götürün, AWL sözlərini dairə içində qeyd edin və sonra suallarla müqayisə edin — sinonim oyununu öz gözlərinizlə görəcəksiniz. Növbəti addımda bu sözlərin Writing Task 2-də istifadə qaydasını araşdıracağıq.
Praktika checkpoint
Reading — Passage 2: Remote Work and the Reinvention of the Office
13 sual · 20 dəq · Orta