Listening Part 1: Forms and Notes

IELTS Listening Part 1 gündəlik, sosial bir situasiyada iki nəfər arasında keçən dialoqdur. Məsələn, biri idman mərkəzi, kollec, agentlik və ya sığorta şirkətinə zəng edə, digəri isə məlumatı formaya yaza bilər. Form completion və note completion tapşırıqlarında boş xanaları olan bir sənəd görünür və siz boşluqları audiodan eşitdiyiniz sözlərlə doldurursunuz.

Əsas faktlar:

• Audio yalnız bir dəfə səslənir; geri qaytarmaq mümkün deyil.
• Cavablar dinləmə sırası ilə gəlir — 1-ci boşluğun cavabı həmişə 2-ci cavabdan əvvəl eşidilir.
• Danışanlar nisbətən yavaş danışırlar, amma iki saniyəlik diqqətsizlik tam cavabı itirməyə bəsdirir.

Tipik bir blank belə görünür:

GREENFIELD SPORTS CENTRE — Membership Form

Part 1 kağız üzərində imtahanın ən asan hissəsi kimi görünür — və elədir. Amma itirilən xalların çoxu burada yazım xətaları, artıq yazılmış sözlər və eşidilən an yazılmayan rəqəmlər üzündəndir. Bu guide sizi dörd vərdişə hazırlayır: proqnoz, söz limiti intizamı, ad-rəqəm dəqiqliyi və düzəliş tələlərinin tanınması.

Part 1-in ən böyük üstünlüyü ondadır ki, audio başlamazdan əvvəl blank-ın strukturu cavabın növünü artıq söyləyir. Hər sətrin etiketinə baxın və özünüzə sual verin: burada nə dayanmalıdır — ad, rəqəm, tarix, saat, ünvan, yoxsa adi isim?

Nümunə etiketlər və onlardan çıxan proqnozlar:

Proqnozun üç gücü var:

1. Eşitmə anında beyin yalnız bir söz tipinə filtrləyir — «tarix axtarıram» deyə hazırlanan dinləyici rəqəmi asan tutur.
2. Yazım forması məlum olur: Name: xanasına Tuesday yazan şəxs səhvini dərhal özü görür.
3. Yazım diqqəti yönəlir: poçt indeksinin hərf-rəqəm qarışığının böyük hərflərlə yazılacağını əvvəlcədən bilirsiniz.

Boşluqdan əvvəlki sözlər də ipucudur: maximum, per, up to rəqəm gözləyir; kind of, type of isə isim. Verilən önbaxış vaxtında boşluqları nəzərdən keçir və mümkün cavab növlərini proqnozlaşdır.

Tapşırıqda, məsələn, belə bir təlimat verilə bilər:

Write NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER for each answer.

Bu bir tövsiyə deyil, qaydadır: limiti aşan cavab məzmunca düz olsa belə sıfır bal alır. Ona görə sözləri saymağı öyrənmək lazımdır:

1. Rəqəm bir «number» vahidi sayılır; ən təhlükəsiz yol onu rəqəmlə yazmaqdır: 21.
2. Defislə birləşmiş söz BİR söz sayılır: part-time bir sözdür, well paid isə iki.
3. Artikel və qoşalar da söz kimi sayılır: the main hall üç sözdür.

Praktiki məsləhət: cavabı yazanda bir dəfə sayın, yoxlama vaxtında ikinci dəfə. Yalnız boşluğa və eşidilən məlumata uyğun lazım olan sözləri yazın, söz limitini də qoruyun. Həm lazım olan sözü buraxmaq, həm də artıq söz yazmaq bal itkisinə səbəb ola bilər. Eşitdiyiniz cümlənin bütöv qrammatik quruluşunu cavab xanasına daşımayın: It's on the twenty-third of June → yazılır 23 June.

Part 1-in «əl işi» bloku — bilik yox, intizam tələb edir. Beş vərdiş:

• Adlar: çətin soyadlar hərf-be-hərf deyilir: That's Norrington — N-O-double R-I-N-G-T-O-N. double R eşidiləndə iki r yazın.
• Telefonlar: rəqəmlər tək-tək deyilir; oh və ya zero = 0; təkrarlar double seven, triple eight kimi gəlir.
• Poçt indeksləri: hərf-rəqəm qarışığı: GH7 4DP. Səs baxımından qarışan cütlərə diqqət: B/E, G/J, M/N, T/P.
• Tarixlər: the third of May, two thousand and one → 3 May 2001 yazıla bilər; ay adlarının yazılışını əzbərləyin.
• -teen / -ty tələsi: thirTEEN-də vurğu sondadır, THIRty-də əvvəldə; 14 ilə 40-ı qarışdırmaq ən klassik xatadır.

Qızıl qayda: ad və rəqəmləri yaddaşda saxlamaya çalışın — birbaşa cavab xanasına yazın. «Sonra yazaram» deyə saxladığınız PL7 3QN beş saniyədən sonra yaddan çıxır.

Part 1-də danışanlar tez-tez sözünü düzəldirlər — bu, formatın ən məşhur tələsidir:

WOMAN: The fee is fifteen pounds a month... oh no, sorry — it's gone up to eighteen.

Bu nümunədə cavab eighteen-dir, fifteen yox: danışan cari qiyməti düzəldib təsdiqləyir. Boşluğun soruşduğu məlumatın təsdiqlənmiş variantını seçin. Uyğun məlumat açıq şəkildə düzəldilirsə, düzəldilmiş variantdan istifadə edin. Düzəliş siqnallarını tanıyın:

• sorry, ...
• actually, ...
• no, wait — ...
• I mean ...
• let me just check ... yes, it's ...

Nömrə və tarixlərdə bu xüsusilə təhlükəlidir: səs əvvəlcə the fourth deyib sonra the fourteenth-ə düzəldə bilər. İki məlumat deyiləndə sualın etiketini və düzəliş siqnallarını izləyin: bu boşluq üçün hansı məlumat təsdiqlənir? Rəqəmi sadəcə axırda deyildiyi üçün seçməyin. Sual ilkin məbləği soruşursa, əvvəl deyilən rəqəm lazım ola bilər.

Bir də psixologiya: «tutdum!» hissi yaranan anda iki dəfə düşünün. IELTS Part 1-də ilk eşidilən rəqəm tez-tez növbəti cümlə ilə dəyişdirilir; sualın özündəki original, final, correct kimi açar sözlər də buna işarə edir.

Aşağıda tam orijinal mini-məşq var. Əvvəlcə formu oxuyub hər xananın növünü proqnoz edin, sonra transkripti bir dostunuza oxudun və cavabları yazın.

HARBOUR COMMUNITY COLLEGE — Evening Course Enrolment

CLERK: Can I take your surname? STUDENT: It's Berzosa — B-E-R-Z-O-S-A. CLERK: Date of birth? STUDENT: The ninth of November, nineteen ninety-seven. CLERK: Sorry — the nineteenth? STUDENT: No, the ninth — oh-nine. CLERK: Postcode? STUDENT: PL7 3QN — P-L-seven, three-Q-N. CLERK: The fee is sixty pounds... actually, with the student discount it's forty-five.

Cavablar və şərh:

1. Berzosa — hərf-be-hərf dikta; adlar böyük hərflə başlayır.
2. 9 November 1997 — düzəliş tələsi: clerk nineteenth təklif edir, tələbə ninth-də israr edir; son versiya cavabdır.
3. PL7 3QN — hərf-rəqəm qarışığı; boşluqla ayrılmış şəkildə yazın.
4. 45 — yenə düzəliş: sixty