Listening: How the Test Actually Works

IELTS Listening dörd hissədən ibarətdir. Hər hissədə 10 sual var, deməli, cəmi 40 sual cavablandırılır. Səs yazısı təxminən 30 dəqiqə davam edir və yalnız bir dəfə səsləndirilir — heç bir hissə təkrar oynadılmır.

Kağız üzərində keçirilən imtahanda audio bitdikdən sonra cavabları cavab vərinə köçürmək üçün əlavə 10 dəqiqə verilir. Kompüter versiyasında köçürmə mərhələsi yoxdur: cavabları dinləyərkən birbaşa ekrandakı xanalara yazırsan və sonda təxminən 2 dəqiqə yoxlama vaxtı olur.

Hər hissənin əvvəlində qısa təqdimat eşidirsən:

You will hear a conversation between a student and a landlord about renting a room. First, you have some time to look at questions 1 to 5.

Bu təqdimat sənə kimlərin danışacağını və mövzunu bildirir — diqqətlə dinlə, çünki konteksti bilmək sualları daha tez başa düşməyə kömək edir. Topladığın düzgün cavab sayı 1-dən 9-a qədər olan band balına çevrilir.

Part 1 — iki nəfər arasında gündəlik həyat söhbəti: kursa qeydiyyat, otel bronu, ev icarəsi, biletlərin alınması. Sual tipləri adətən forma, cədvəl və ya qeydlərin tamamlanmasıdır. Burada adlar hərf-hərf deyilir, telefon nömrələri, tarixlər və qiymətlər səslənir:

My surname is Whitfield — that's W-H-I-T-F-I-E-L-D. The membership fee is forty-five dollars a month.

Çətinlik çox vaxt dil yox, sürət və detallardır: danışan şəxs məlumatı düzəldə bilər (Oh wait, sorry — it's the 14th, not the 4th.).

Part 2 — tək natiqin sosial mövzuda danışığı: muzey bələdçisi, idman klubunun açılışı, radioda elan. Tipik suallar: xəritə və ya plan etiketləmə, cümlə tamamlama, çoxvariantlı seçim. Burada istiqamət bildirən sözlər həlledici rol oynayır: opposite, next to, past the fountain, on your left.

Part 3 — akademik mühitdə 2–4 nəfərin müzakirəsi: tələbələr tutorla layihə, prezentasiya və ya tədqiqat haqqında danışır. Əsas çətinlik — kimin nə dediyini ayırmaq və rəyləri tutmaqdır:

I'm not convinced that method would work. Exactly — that's why I chose the survey instead.

Sual tipləri: çoxvariantlı seçim, uyğunlaşdırma (matching), cədvəl tamamlama.

Part 4 — universitet mühazirəsi formasında tək natiq. Suallar adətən qeydlərin tamamlamasıdır. Natiq struktur göstərən işarə sözlərdən istifadə edir — bunları tanıdıqda növbəti cavabın yaxınlaşdığını hiss edirsən:

• Today we're going to look at...
• Moving on to the next point...
• This brings me to...
• Finally, to sum up...

Part 4-də yazımda fasilə yoxdur (yalnız əvvəl oxu vaxtı və sonunda standart yoxlama pauzası var), ona görə oxu sürəti və diqqəti bölə bilmək bacarığı xüsusi önəm daşıyır.

Kağız versiyası: dinləyərkən cavabları sual kitabçasına yazırsan. Audio bitəndən sonra 10 dəqiqəlik köçürmə vaxtı başlayır. Bu vaxtı belə istifadə et:

1. Yazılarını dəqiqləşdir — oxunmaz hərf yanlış hesab edilə bilər.
2. İmlanı yoxla — səhv yazılmış söz qiymətləndirilmir.
3. Söz hədlərini yenidən ölç, məsələn NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER.
4. Boş saxladığın suallara təxmini cavab yaz — yanlış cavaba görə bal silinmir.

Kompüter versiyası: cavabları birbaşa yazırsan, köçürmə yoxdur; sonda təxminən 2 dəqiqə yoxlama vaxtı verilir. Avtomatik imla yoxlaması olmadığı üçün imlanı özün yoxlamalısan. Sonra qayıtmaq istədiyin sualı flag for review funksiyası ilə işarələyə bilərsən.

Kompüter versiyasında səs qulaqlıqdan gəlir və səviyyəni imtahandan əvvəl özün quraşdırırsan; kağız versiyasında isə səs mərkəzdən asılı olaraq qulaqlıqdan və ya zal dinamiklərindən gələ bilər.

Test əsasən Britaniya, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Amerika və Kanada aksentlərini əhatə edir. Hazırlığın ilk günündən müxtəlif aksentlərə qulaq assan:

Başlanğıcda aksent fərqi cavabı qaçırtmağa bilər. Ona görə dinləmə vərdişini müxtəlifləşdir: Britaniya xəbərləri, Avstraliya podkastları, Yeni Zelandiya sənədli filmləri — hamısı imtahanın 'səs mənzərəsini' yaradır. Vacib məqam: aksenti təqlid etmək lazım deyil, sadəcə tanımaq kifayətdir. Eyni söz müxtəlif aksentlərdə fərqli eşidilsə də, mənası dəyişmir.

Hər hissənin əvvəlində suallara baxmaq üçün vaxt verilir — bu, imtahanın ən qiymətli resursudur. Oxu vaxtını belə planlaşdır:

1. Söz həddini dərhal qeyd et (ONE WORD ONLY, NO MORE THAN THREE WORDS).
2. Açar sözlərin altını çək: adlar, rəqəmlər, yerlər.
3. Cavabın növünü proqnozlaşdır — rəqəm? ad? tarix? isim?

2020-ci ilin yanvarından bəri HƏR İKİ formatda Part 1-in əvvəlində tamamlanmış nümunə yoxdur — köhnə dərsliklərdə bu hələ qeyd olunur; oxu vaxtı isə hər iki formatda ayrılır. Part 1–3-də hissənin ortasında qısa pauza verildikdə cavabları yoxla və növbəti suallara bax. Unutma: səs yazısı gedərkən yeni sualı oxumaq üçün pauza anından istifadə etmək böyük strateji üstünlükdür.

Bütün strategiya bu beş qaydaya yığılır:

1. Audio yalnız bir dəfə səslənir. Bir sualı qaçırmısan? Dərhal növbəti suala keç — geriyə qayıtmaq iki sualı birdən itirməyə səbəb olur.
2. Suallar yazının ardıcıllığını izləyir. Cavablar sual nömrələrinin sırası ilə gəlir; birini tapmısan, növbətisi yaxındadır.
3. Söz həddinə riayət et. NO MORE THAN TWO WORDS yazılıbsa, üç sözlük cavab avtomatik yanlış sayılır.
4. İmla sayılır. 'Colour' da 'color' da qəbul olunur, amma səhv yazılmış söz heç vaxt düz hesab edilmir.
5. Boş cavab qoyma. Yanlış cavab balı azaltmır — təxmini yazmaq sərbəst qazancdır.

Tez-tez işlənən terminlər:

Bu qaydaları mənimsəyən başlanğıc səviyyəli namizəd artıq imtahanın 'xəritəsini' əlinə almış olur.