Writing: The Language of Numbers and Statistics

IELTS Academic Writing Task 1-də rəqəmli qrafik, cədvəl və ya diaqram veriləndə faizləri, sayları və zaman üzrə dəyişiklikləri dəqiq təsvir etmək vacibdir. Xəritə və proses kimi vizuallar isə əsasən məkan dəyişikliklərinin və ya mərhələlərin təsvirini tələb edə bilər. Bu dərsdə statistika dili rəqəmli məlumat üçün mühərrik otağı kimi işlənir; hər vizualın cavabını rəqəmlər ətrafında qurmaq lazım deyil.

Qiymətləndirmə zamanı examiner Lexical Resource meyarında sözlərin müxtəlifliyinə, dəqiqliyinə və uyğunluğuna baxır. increased və decreased sözlərinin təkrarı təkbaşına Band 5–6 və ya başqa bal müəyyən etmir. Nisbət sözlərini (a quarter, the vast majority), dəyişiklik fellərini (double, triple) və təxmin ifadələrini (roughly, just under) məlumatın mənasına uyğun işlədin; bütün cavabın dil keyfiyyəti qiymətləndirilir.

Bu materialda bu üç bloku cədvəllər, nümunə cümlələr və sonunda qisa self-quiz ilə mənimsəyəcəksiniz.

Nisbət sözləri diaqramdakı payları — hansı qrup nə qədər yer tutur — ifadə edir. Dəqiq və uyğun olduqda hissə adları (50% → half) təkrarı azaltmağa kömək edə bilər; hər rəqəmi əvəzləmək və ya tək seçimlə bal artırmaq qaydası yoxdur.

Qrammatika qeydi: of olan aşağıdakı hissə ifadələrində fel nəzərdə tutulan miqdar və isimlə uyğunlaşır — cəm sayılan isimlə Two-thirds of students were satisfied, tək və ya sayılmayan miqdarla Half of the budget was spent on rent. Bunu bütün belə ifadələrə aid edib sonrakı ismin həmişə felə hökm etdiyini düşünməyin.

Dəyişiklik sözləri rəqəmin zaman boyu hərəkətini göstərir. İki tarixli müqayisəli diaqramlarda double, triple, halve felləri və a threefold increase tipli isim ifadələri ən effektiv alətlərdir, çünki bir sözlə həm istiqaməti, həm də miqyası çatdırırlar.

Feilləri isim formaları ilə birlikdə öyrənin: rise sharply

Diaqramdan dəqiq rəqəm hər zaman oxunmur; üstəlik, hər cümlədə tam faiz vermək də təbii səslənmir. Təxmin ifadələri bu iki problemi birdən həll edir: 51% əvəzinə just over half yazmaq həm təbii görünür, həm də lüğəti zənginləndirir.

Vacib nüans: just over/under yalnız yaxın dəyərlər üçündür; fərq böyükdürsə well over/well under seçin. Dəqiq rəqəm varsa, onu da tam yazmaqdan çəkinməyin — təxmin hər cümlədə lazımsızdır.

Ön sözlər rəqəmlə bağlı mənanı dəyişə bilər. Bu fərqləri dəqiq işlətmək üçün məşq edin:

• rise **by** 15% — dəyişmənin ölçüsü (nə qədər artıb).
• rise **to** 65% — son nöqtə (haraya çatıb).
• rise **from** 50% **to** 65% — həm başlanğıc, həm son.
• stand **at** 40% — müəyyən anda mövcud səviyyə.
• an increase **of** 15 percentage points — isim formasında of işlədilir.

Faizlə dəyişmə başlanğıc dəyərə nisbətən ölçülür; faiz bəndi iki faiz səviyyəsinin fərqidir. Siyahıdakı nümunələri eyni dəyişmənin müxtəlif yazılışları kimi oxumayın.

percent və percentage fərqinə də baxın: percent rəqəmlə birgə gəlir (60 percent of people), percentage isə ayrıca isim kimi (a large percentage of people).

Ən tipik səhvlər:

• ❌ The sales increased to 20%. (demək istəyirdiniz: 20 faiz artıb) → ✅ Sales increased by 20%.
• ❌ the amount of people → ✅ the number of people (sayıla bilən isimlərlə number).
• ❌ A quarter of students was absent. → ✅ were absent (bu hissə ifadəsində fel of-dan sonrakı cəm isimlə uyğunlaşır).

İndi bu üç blokun bir arada necə işlədiyinə baxaq. Aşağıdakı qisa təsvirdə nisbət, dəyişiklik və təxmin vasitələri birlikdə işlənilib:

The pie charts show household spending in one country in 2000 and 2020. Housing accounted for roughly a third of expenditure in both years, making it the largest category throughout. Transport doubled its share, climbing from 10% to a fifth of the total, while food fell to half its previous level, dropping from 30% to under a fifth. Overall, the vast majority of income still went to essentials, despite a threefold increase in leisure spending.

Nələrə diqqət edin:

• accounted for roughly a third — nisbət sözü və təxmin ifadəsinin birləşməsi.
• doubled its share — dəyişiklik feili obyektlə; alternativ: its share doubled.
• climbing / dropping — əsas felə bağlanan participle strukturu cümlə müxtəlifliyi yaradır.
• despite a threefold increase — burada isim formasının son cümlədə istifadəsi; giriş və overview üçün isim formasının üstünlük təşkil etməsi və ya mütləq işlənməsi qaydası yoxdur. Mənaya uyğun quruluş seçin.

Boş yerləri uyğun variantla doldurun. Cavablar aşağıdadır — əvvəlcə özünüz yoxlayın.

1. Car ownership ______ between 1990 and 2000. (doubled / majority)
2. ______ two-thirds of the population lived in urban areas. (Roughly / Peaked)
3. There was a ______ increase in mobile phone sales. (threefold / standing)
4. Just ______ half of the respondents were women. (over / by)
5. Sales grew ______ almost 50% last year. (by / at)
6. Women ______ up 55% of the workforce. (made / took)
7. Figures reached a ______ of 88% in August. (peak / quarter)
8. The share of coal dropped ______ 35% to 18%. (from / at)

Cavab açarı:

1. doubled — double feili iki dəfə artımı bildirir.
2. Roughly — cümlənin başında təxmini miqdar verir.
3. threefold — a threefold increase standart kolokasiyadır.
4. over — just over half = yarısından bir az çox.
5. by — grow by + miqdar dəyişmə ölçüsünü göstərir.
6. made — make up = təşkil etmək.
7. peak — reach a peak of = zirvəyə çatmaq.
8. from — from X to Y aralığı göstərir.

Həftədə bir neçə real qrafik üzərində bu cədvəlləri məşq planı kimi sınayın və dəqiqliklə işləmə sürətini müqayisə edin. İnkişaf fərdi olur; ifadələrin avtomatikləşməsi konkret Task 1 balına zəmanət vermir.