Grammar for Band 7: Complex Sentences You Can Actually Control

Bir çox namizəd düşünür ki, nə qədər uzun və mürəkkəb cümlələr yazsa, bir o qədər yüksək bal alacaq. Qiymətləndirmə meyarları isə başqa cürdür: Grammatical Range and Accuracy meyarının Band 7 təsvirində həm müxtəlif mürəkkəb strukturlardan istifadə, həm də tez-tez səhvsiz cümlələr nəzərdə tutulur. Yəni müxtəliflik və dəqiqlik eyni anda tələb olunur.

Aşağıdakı müqayisəyə baxın:

Although technology saves time, but it creates more pressure. (incorrect — double connector) Although technology saves time, it also creates new kinds of pressure. (correct)

Strategiya: az sayda strukturu dəqiq və uyğun mənada işlətməyi məşq edib tədricən çeşidi genişləndirin. Dörd və ya on struktur bilmək üçün avtomatik bal düsturu yoxdur. Bu dərsdə işləyəcəyimiz dörd struktur bunlardır:

1. while / although budaq cümlələri
2. relative clauses (who, which, where...)
3. conditionals (şərt cümlələri)
4. participle openers (iştirak ifadəsi ilə başlayan cümlələr)

Strukturu tapşırığın mənasına görə seçin. Task 1-də verilən vizual məlumatdan kənar fərziyyə əlavə etməyin; hər quruluş hər tapşırığa uyğun olmaya bilər. Məqsədimiz onların hər birini qorxmadan, xətasız işlətməkdir.

Bu strukturlar ziddiyyət və güzəşt ifadə edir — esse yazısında ən çox lazım olan məna əlaqəsidir.

Quruluşlar:

• Although + clause, main clause: Although city life offers more jobs, it often raises living costs.
• While + clause, main clause: While some claim exams are outdated, they remain the fairest way to compare candidates.
• Güzəşti sona qoymaq da mümkündür: Cities should invest in cycling lanes, although this requires patient, long-term funding.

Üç tipik səhv:

1. İkili bağlayıcı: Although prices rose, but demand stayed high. — "but" mütləq silinməlidir.
2. Vergülün unudulması: cümlə güzəşt hissəsi ilə başlayırsa, adətən ondan sonra vergül qoyulur; bu nümunələrdə həmin durğunu məşq edin.
3. Qarışıq strukturlar: başlanğıc məşqində although ilə tam budaq cümlə, despite ilə isim və ya -ing forması işlədin. Daha geniş istifadədə although qısaldılmış və -ing budaq cümlələrlə də gələ bilər; despite the fact that ifadəsindən sonra tam budaq cümlə işlənə bilər. Buradakı əsas nümunə: Despite rising costs, demand remained high.

Kiçik fərq: while həm zaman (-arkən), həm ziddiyyət (halbuki) mənasında gələ bilər. Mənası kontekstdən aydınlaşır: While students revise at home, parents often underestimate the noise problem.

Relative clause-lar məlumat əlavə etməklə yanaşı, təkrarlanan isimləri aradan qaldırır — yazınız dərhal daha yetkin görünür.

İki növ:

• Defining (vergulsuz): Employees who feel valued stay longer with their companies.
• Non-defining (cümlənin ortasında vergüllərlə ayrılır): Remote work, which expanded rapidly after 2020, has reshaped city centres.

Əsas əvəzliklər: who (insanlar), which (obyekt/vəziyyət), where (yer: neighbourhoods where rents are rising), whose (mənsubiyyət: students whose families live abroad).

Diqqət edilməli nöqtələr:

1. Non-defining hissə əsas cümlənin ortasındadırsa, hər iki tərəfdən vergüllə ayrılır; cümlənin sonunda isə əvvəl vergül, sonda nöqtə gəlir.
2. Which bütün əvvəlki fikrə işarə edə bilər — esselərdə bu, effektiv üslubdur: The scheme reduced car use, which surprised many analysts.
3. Cümləni tamamlamağı unutmayın: The policy which the government introduced last year. — bu, tam cümlə deyil, yalnız fraqmentdir.

Qrammatik quruluş nümunəsi: The figure for car ownership climbed steadily over the period, which suggests growing affluence. Task 1-də growing affluence yozumunu yalnız verilən məlumat bunu əsaslandırırsa işlədin; avtomobil sahibliyinin artımı təkbaşına rifah artımını sübut etmir. Verilməmiş səbəb və ya sosial izah əlavə etməyin.